O Montessori

W niewielkiej miejscowości Chiaravalle we Włoszech, 31 sierpnia 1870 r. urodziła się Maria Montessori. Edukację szkolną rozpoczęła w rzymskiej szkole publicznej, z której zapamiętała między innymi tłumienie aktywności uczniów i trzymanie ich w ciągłym bezruchu. Była wrażliwym dzieckiem na krzywdy ludzkie i tłumienie spontaniczności dziecięcej nigdy jej się nie podobało. Łamała stereotypy stąd jej niezwykła droga edukacyjna. Ukończyła szkołę techniczną i jako pierwsza kobieta ukończyła z wyróżnieniem studia medyczne. Po uzyskaniu doktoratu z psychiatri skupiła się na pracy pedagogicznej. Dzięki licznym obserwacjom doskonaliła swoje materiały dydaktyczne i metodę nauczania.

Montessori była chłonna wiedzy i otwarta na nowe formy nauczania. Robiła wszystko, by poprawić dzieciom warunki rozwoju. Podczas obserwacji dzieci upośledzonych umysłowo, dostrzegła że mają one swoją wenętrzną siłę stymulującą ich do rozwoju. Wystarczy im tylko stworzyć odpowiednie warunki,  aby mogła się ona ujawnić.

W 1890 roku Maria Montessori została kierownikiem Instytutu Medyczno-Pedagogicznego Kształcenia Nauczycieli dla Opieki i Wychowania Dzieci Umysłowo Upośledzonych utworzonym w Rzymie z ramienia Narodowej Ligi Wychowania Dzieci Upośledzonych Umysłowo. Prowadzenie tej placówki połączonej ze szkołą ćwiczeń umożliwiło Włoszce wdrażanie swoich prekursorskich metod nauczania dzieci. Po kilku tygodniach dostrzegła zmiany zachodzące w ich zachowaniu. Dzieci upośledzone umysłowo, osiągały lepsze wyniki w nauce niż dzieci zdrowe. Zdaniem Montessori, przyczyną klęski tradycyjnego nauczania były sztywne ramy nauczania oraz ograniczenia możliwości dzieci.

Na początku XX wieku trudna sytuacja społeczna wymusiła na władzach włoskich szereg reform mających na celu resocjalizację mieszkańców z rodzin robotniczych, w tym zajęcie się dziećmi pozostającymi bez opieki. W związku z tym powstały na parterze każdego domu placówki pełniące funkcję świetlicy – przedszkola. Funkcję kierownika powstałych instytucji wychowawczych objęła Maria Montessori i nazwała je Case dei Bambini – Domy Dziecięce.
Montessori bardzo zaangażowała się w pracę nauczycielską i doprowadziła do otwarcia w 1907 roku pierwszego przedszkola pod tą nazwą. Spędzała w nim każdą wolną chwilę, tak różną od zajęć na Uniwersytecie Rzymskim czy praktyki lekarskiej. Wyposażała placówkę w meble dostosowane do potrzeb dzieci i stosowane w psychologii eksperymentalnej materiały własnego projektu. Uczyła opiekunki, jak postępować z dziećmi w czasie zajęć i pokazywała, jak korzystać z pomocy dydaktycznych przez nią przygotowanych. Zalecała samodzielną pracę dziecka, swobodę w podejmowaniu decyzji – wyboru pomocy. Sama Montessori nieustannie obserwowała poczynania dzieci, ich sukcesy i niepowodzenia. Po kilku tygodniach dostrzegła zmiany zachdzące w ich zachowaniu. Dzieci same zaczęły sięgać po pomoce przez nią przygotowane pozostawiając dotychczasowe zabawki. Był to dla niej kolejny osobisty sukces. Postanowiła kontynuować swoją pracę pedagogiczną wzbogacając zestawy pomocy o nowe do nauki geografii, gramatyki, matematyki oraz innych przedmiotów nauczania. Maria Montessori dostrzegła także niezwykłą fascynację dzieci ciszą i włączyła ja do swojego systemu wychowawczego w postaci tzw. „lekcji ciszy”.

Montessori przez miesiące obserwacji doskonaliła swoją metodę nauczania i w końcu wytyczyła kilka zasad obowiązujących aż do dnia dzisiejszego. Wprowadziła swobodny wybór materiałów dydaktycznych, dowolność miejsca i czasu pracy, w zupełnie zniosła kary i nagrody w procesie nauczania. Zainicjowała już od najmłodszych lat dziecka, naukę czytania i pisania oraz podstaw matematyki. Zdecydowanie ograniczyła czynności nauczyciela na rzecz samodzielności dzieci. Wszystko to, skutowało sukcesem wszystkich placówek, szerokim zainteresowaniem nową metodą pedagogiczną i ciągłym powstawaniem nowych placówek.

W 1910 roku Maria Montessori podjęła decyzję o rezygnacji z prawa do wykonywania zawodu lekarza oraz innych dotychczasowych zajęć na rzecz pedagogicznej pracy z dziećmi.
Od 1911 roku jej metodę zaczęto stosować w szkołach w całych Włoszech. Popularność Marii Montessori prowadziła do powstawania komitetów popierających jej pedagogikę – na początku w Anglii i USA, a z czasem ta wyjątkowa metoda stała się znana na całym świecie. Montessori była zapraszana na sympozja do różnych krajów i prowadziła odczyty propagując wyniki swoich badań i obserwacji.
W 1929 roku powstało Associatio Montessori Internationale (AMI) – Międzynarodowe Stwarzyszenie Montessori, które stało się centralną organizacją koordynującą działalność placówek i towarzystw montessoriańskich na świecie. Odpowiedzialne ono również było za kształcenie nauczycieli.
Ponieważ Maria Montessori była przeciwniczką przemocy, wojen oraz intryg, wybuch II wojny światowej nie sprzyjał rozwojowi jej metody (w Niemczech np. palone były jej książki).

Po zakończeniu wojny, Maria Montessori postanowiła reaktywować stare stowarzyszenia i zakładać nowe na rzecz przywracania świetności swojej metody z czasów przedwojejnnych. Powoływała do życia przedszkola i szkoły montessoriańskie oraz ośrodki szkoleniowe.

Maria Montessori za swoje osiągnięcia pedagogiczne i humanistyczne była wyróżniona najwyższymi odznaczeniami, przyznawanymi przez rządy i uniwersytety wielu krajów. Zdobyła tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Sorbonie, krzyż Legii Honorowej i była nominowana do pokojowej Nagrody Nobla.

Na 80 urodziny Maria Montessori zaplanowała spotkanie poświęcone swojej metodzie. Zainteresowanie było tak duże, że przerodziło się ono w miedzynarodową konferencję. I właśnie na niej Maria Montessori wygłosiła znamienne słowa, które stały się zasadą nauczania jej metody- „pomóż mi zrobić to samodzielnie”.

Maria Montessori ostatnie chwile swojego życia spędziła z synem w Noordwijk w Holandii, planując jeszcze wyjazd szkoleniowy dla nauczycieli w Ghanie. Zmarła w wieku 82 lat – 6 maja 1952 roku – pozostawiając po sobie niezwykły dorobek pedagogiczny. Zaś mieszkanie przy Koniginweg w Amsterdamie stało się siedzibą AMI.



bottom